Odkryj świat chryzantem – roślin, które potrafią zachwycać swoim pięknem przez wiele sezonów. Poznaj sprawdzone metody uprawy i pielęgnacji, dzięki którym te popularne kwiaty będą cieszyć oko w Twoim ogrodzie przez długie lata.
Czy chryzantemy są wieloletnie?
Wbrew powszechnemu przekonaniu większość chryzantem to byliny, czyli rośliny wieloletnie, zdolne do zimowania w gruncie. Tylko niektóre odmiany są jednoroczne i nie przetrwają zimy. Wieloletnie chryzantemy występują w trzech głównych typach: rabatowe, doniczkowe oraz na kwiaty cięte. Szczególną odpornością na mróz wyróżniają się odmiany drobnokwiatowe, które po przezimowaniu odrastają i ponownie kwitną, tworząc barwną dekorację od późnego lata do pierwszych przymrozków.
Różnorodność odmian chryzantem
- Chryzantemy ogrodowe (rabatowe) – idealne do nasadzeń grupowych, dostępne w kolorach od białego przez żółty i pomarańczowy po czerwony i bordowy
- Chryzantemy doniczkowe – mniejsze odmiany, doskonałe na balkony i tarasy
- Chryzantemy wielokwiatowe – tworzące efektowne kępy z setkami drobnych kwiatów
- Odmiany o pełnych kwiatach – przypominające dekoracyjne pompony
Chryzantemy zimujące w gruncie
Najbardziej wytrzymałe na niskie temperatury są chryzantemy drobnokwiatowe (Chrysanthemum multiflorum) oraz chryzantema czerwonawa (Chrysanthemum rubellum). Kwitną obficie od końca lipca do pierwszych mrozów. Dla zapewnienia skutecznego zimowania należy:
- wybierać osłonięte miejsca, z dala od północnych wiatrów
- zapewnić przepuszczalną glebę bez zastojów wody
- stosować ściółkowanie lub okrycie gałęziami iglastymi
- sadzić w miejscach zabezpieczonych przed nadmierną wilgocią
Jak uprawiać chryzantemy?
Uprawa chryzantem wymaga spełnienia kilku podstawowych warunków:
| Warunek | Wymagania |
|---|---|
| Stanowisko | słoneczne, osłonięte od wiatru |
| Gleba | żyzna, przepuszczalna, pH 6,5-7,5 |
| Termin sadzenia | kwiecień-maj (odmiany wieloletnie) |
| Rozstawa | 30-50 cm między roślinami |
Podstawowe zasady uprawy chryzantem
Dla zapewnienia bujnego wzrostu i obfitego kwitnienia chryzantem należy przestrzegać następujących zasad:
- zapewnić minimum 6 godzin bezpośredniego światła słonecznego dziennie
- regularnie uszczykiwać młode pędy do połowy lipca
- zachować odpowiednie odstępy między roślinami dla dobrej cyrkulacji powietrza
- podlewać rano, kierując wodę bezpośrednio na glebę
- stosować podpory dla wysokich odmian
Nawożenie i podlewanie chryzantem
Prawidłowe nawożenie i podlewanie to podstawa sukcesu w uprawie chryzantem:
- wiosną stosować nawozy bogate w azot
- od połowy lipca przejść na nawozy potasowo-fosforowe
- zakończyć nawożenie we wrześniu
- podlewać systematycznie, ale umiarkowanie
- stosować ściółkowanie dla utrzymania wilgotności
Zimowanie chryzantem – jak je chronić przed mrozem?
Właściwe przygotowanie chryzantem do zimy zwiększa szanse na ich wieloletnie kwitnienie. Należy unikać okrywania roślin liśćmi lub kompostem, które mogą prowadzić do gnicia. Zamiast tego warto wykorzystać gałązki iglaków, zapewniające odpowiednią izolację i cyrkulację powietrza. Takie zabezpieczenie pozwoli chryzantemom bezpiecznie przezimować i zachować siły na kolejny sezon.
Przygotowanie chryzantem do zimy
Jesienne przygotowanie chryzantem do zimowego spoczynku wymaga kilku starannych zabiegów. Po przekwitnięciu należy przyciąć łodygi na wysokość około 15 cm od ziemi. Zabieg ten nie tylko poprawia estetykę roślin, ale przede wszystkim zmniejsza ryzyko gnicia i rozwoju chorób grzybowych. Do przycinania używaj wyłącznie ostrych, zdezynfekowanych narzędzi.
- usyp kopczyk ziemi (10-15 cm) wokół podstawy roślin
- przykryj kopczyk warstwą ściółki (gałązki iglaków, kora sosnowa, słoma)
- unikaj używania liści i materiałów zatrzymujących wilgoć
- wybierz stanowisko osłonięte od północnych wiatrów
Hartowanie i przechowywanie chryzantem
Proces hartowania chryzantem rozpocznij pod koniec lata. Stopniowo ograniczaj podlewanie i całkowicie zrezygnuj z nawożenia. Takie postępowanie zapobiega tworzeniu młodych, wrażliwych na mróz przyrostów, a istniejące pędy mają czas na zdrewnienie. W przypadku chryzantem doniczkowych, stopniowo wystawiaj je w coraz chłodniejsze miejsca.
| Metoda przechowywania | Warunki |
|---|---|
| W pomieszczeniu | temperatura 2-5°C, nieogrzewana piwnica lub garaż |
| W gruncie | kopczyk ziemi + warstwa ściółki |
Choroby i szkodniki chryzantem
Chryzantemy, mimo swojej odporności, mogą być atakowane przez różne choroby i szkodniki. Problemy zdrowotne najczęściej pojawiają się podczas okresów podwyższonej wilgotności lub upałów. Szczególnie niebezpieczne są choroby grzybowe, rozwijające się w warunkach wysokiej wilgotności powietrza i gleby.
Najczęstsze choroby chryzantem
- mączniak prawdziwy – biały, mączysty nalot na liściach i pędach
- rdza biała – pomarańczowe lub białawe plamy na dolnej stronie liści
- szara pleśń – atakuje w warunkach wysokiej wilgotności
- fuzarioza – choroba systemiczna powodująca więdnięcie roślin
Jak radzić sobie ze szkodnikami?
Skuteczna ochrona przed szkodnikami wymaga regularnej kontroli roślin i szybkiej reakcji na pierwsze oznaki zagrożenia. Najczęściej występujące szkodniki to mszyce, wciornastki i przędziorki.
- stosuj opryski wodą z szarym mydłem
- wykorzystuj preparaty z pyretrynami naturalnymi
- sadź rośliny odstraszające (aksamitki, bazylia)
- usuwaj mechanicznie mszyce silnym strumieniem wody
- wzmacniaj naturalną odporność roślin przez właściwe nawożenie
